Serwerownia, rozdzielnia i pomieszczenie IT nie zawsze wymagają tego samego poziomu ochrony elektrostatycznej
W wielu inwestycjach działa prosty skrót myślowy:
SERWEROWNIA = ESD
Nie zawsze jest to prawidłowe.
Sama obecność serwerów, szaf rack, urządzeń sieciowych albo UPS nie oznacza automatycznie, że całe pomieszczenie musi mieć posadzkę przewodzącą lub rozpraszającą.
Najpierw trzeba ustalić:
- jaki sprzęt znajduje się w pomieszczeniu,
- czy prowadzone są prace przy otwartej elektronice,
- jakie wymagania określa projekt lub producent urządzeń,
- czy pomieszczenie jest częścią strefy EPA,
- czy istnieją inne wymagania dotyczące odprowadzania ładunków elektrostatycznych.
Dlatego prawidłowe pytanie brzmi:
NIE: „CZY TO SERWEROWNIA?”
ale:
„CZY W TYM POMIESZCZENIU WYSTĘPUJE RZECZYWISTE WYMAGANIE KONTROLI ESD?”

1. Dlaczego serwerownię automatycznie kojarzymy z ESD?
Elektronika jest wrażliwa na wyładowania elektrostatyczne.
To fakt.
Ale z tego nie wynika jeszcze, że każde pomieszczenie z elektroniką musi być wyposażone w posadzkę ESD.
Trzeba rozróżnić dwie sytuacje.
Sytuacja A – urządzenia pracują zamknięte
Serwery i urządzenia sieciowe znajdują się w obudowach, a personel wykonuje głównie:
- monitoring,
- wymianę całych urządzeń,
- obsługę szaf,
- standardowe czynności techniczne.
Sytuacja B – regularnie pracuje się przy wrażliwych komponentach
Urządzenia są otwierane, wymieniane są podzespoły, prowadzone są naprawy lub inne czynności wymagające kontroli ładunków elektrostatycznych.
To zupełnie inny poziom ryzyka.
Dlatego nie powinniśmy przypisywać wymagań ESD wyłącznie na podstawie tabliczki:
„SERWEROWNIA”.
2. Kiedy posadzka ESD rzeczywiście może być potrzebna?
Posadzkę ESD warto rozważyć wtedy, gdy wynika to z rzeczywistych wymagań pomieszczenia.
Mogą to być m.in.:
- strefa EPA,
- serwisowanie wrażliwych elementów elektronicznych,
- wymagania producenta urządzeń,
- wymagania dokumentacji projektowej,
- określona procedura ochrony ESD,
- system ochrony obejmujący personel, obuwie i posadzkę.
Wtedy posadzka nie jest przypadkowym dodatkiem.
Staje się elementem kontrolowanej drogi odprowadzania ładunku:
CZŁOWIEK > OBUWIE ESD > POSADZKA ESD > SYSTEM UZIEMIENIA
3. Czym różni się zwykła serwerownia od strefy EPA?
EPA, czyli Electrostatic Protected Area, to obszar, w którym sposób organizacji pracy ma ograniczać ryzyko uszkodzeń powodowanych przez wyładowania elektrostatyczne.
W takim miejscu posadzka jest tylko jednym z elementów.
Znaczenie mogą mieć również:
- obuwie ESD,
- odzież,
- opaski nadgarstkowe,
- maty robocze,
- uziemienie,
- wyposażenie stanowisk,
- procedury pracy,
- pomiary.
Dlatego sama wymiana zwykłej wykładziny na posadzkę oznaczoną jako ESD nie tworzy automatycznie strefy EPA.
I odwrotnie:
pomieszczenie zawierające elektronikę, ale niewymagające organizacji pracy jako EPA, nie musi mieć identycznego systemu.
To bardzo ważne, ponieważ pozwala uniknąć zarówno:
niedoszacowania ryzyka
jak i
niepotrzebnego przewymiarowania rozwiązania.
4. Rozpraszająca czy przewodząca?
Jeżeli analiza wykazuje, że potrzebny jest system ESD, pojawia się kolejne pytanie:
jaki?
Nie należy zakładać, że:
IM NIŻSZA REZYSTANCJA, TYM LEPIEJ.
Posadzka rozpraszająca i przewodząca służą do kontrolowania ładunków, ale mogą być przeznaczone do różnych wymagań.
Dlatego wybór powinien wynikać z:
- specyfikacji strefy,
- wymagań procesu,
- norm przyjętych dla obiektu,
- dokumentacji projektowej,
- oczekiwanych parametrów całego układu.
Nie wybieramy więc:
„najbardziej przewodzącej” posadzki.
Wybieramy:
SYSTEM O PARAMETRACH WYMAGANYCH DLA KONKRETNEGO ZASTOSOWANIA.
Szerzej omawiamy to w artykule:
„Posadzka ESD rozpraszająca czy przewodząca?”
5. Dlaczego sama posadzka ESD nie wystarcza?
To jeden z najczęstszych błędów.
Posadzka może mieć właściwości ESD, ale jeśli nie tworzy prawidłowej drogi odprowadzania ładunku, sam materiał powierzchniowy nie rozwiązuje problemu.

W przypadku PVC ESD i systemów żywicznych ESD sposób wykonania nie jest identyczny, ale zasada pozostaje podobna:
WŁAŚCIWOŚCI ESD MUSI MIEĆ CAŁY UKŁAD, A NIE TYLKO JEGO GÓRNA WARSTWA.
6. Co z podłogą techniczną?
W serwerowniach często stosuje się podłogi podniesione.
Pod nimi mogą przebiegać:
- przewody,
- instalacje,
- trasy teleinformatyczne,
- instalacje chłodzenia,
- inne elementy techniczne.
W takim przypadku analiza posadzki musi obejmować nie tylko warstwę widoczną na powierzchni.
Trzeba sprawdzić:
PŁYTĘ PODŁOGI PODNIESIONEJ
↓
WARSTWĘ WYKOŃCZENIOWĄ
↓
KONSTRUKCJĘ WSPORCZĄ
↓
SPOSÓB UZIEMIENIA
↓
WYMAGANIA ESD CAŁEGO UKŁADU
Sama wymiana wykładziny lub płytki na wersję ESD nie gwarantuje, że cała podłoga podniesiona osiągnie oczekiwane parametry.
To kolejny przykład zasady:
MATERIAŁ ESD ≠ AUTOMATYCZNIE SYSTEM ESD.
7. Jak dobrać system do modernizowanej serwerowni?
Przy modernizacji warto zastosować prostą kolejność.
KROK 1 – ustal wymagania
Czy w dokumentacji rzeczywiście wymagane jest ESD?
Jeżeli tak – jakie parametry?
KROK 2 – sprawdź istniejącą konstrukcję
Czy jest to beton, wykładzina, żywica, PVC, podłoga techniczna?
KROK 3 – oceń podłoże
Stan, wilgotność, równość i istniejące uszkodzenia mogą wpływać na możliwość wykonania nowego systemu.
KROK 4 – zaplanuj uziemienie
Jeżeli wymagany jest system ESD, sposób połączenia z uziemieniem powinien zostać przewidziany przed wykonaniem warstwy użytkowej.
KROK 5 – wybierz technologię
W zależności od potrzeb może to być np.:
- PVC ESD,
- GTI EL5,
- homogeniczna wykładzina ESD,
- system żywiczny ESD,
- odpowiednia podłoga techniczna.
KROK 6 – wykonaj pomiary
Po wykonaniu systemu należy zweryfikować, czy osiągnięto wymagane parametry. 
8. Najczęstsze błędy
Błąd 1: „jest elektronika, więc musi być ESD”
Najpierw trzeba sprawdzić rzeczywiste wymagania strefy.
Błąd 2: wybór najbardziej przewodzącej posadzki
Niższa rezystancja nie oznacza automatycznie lepszego rozwiązania.
Błąd 3: traktowanie ESD jako cechy samej płytki
Liczy się cały system wraz z uziemieniem.
Błąd 4: brak pomiarów końcowych
Kolor, wygląd i nazwa produktu nie potwierdzają parametrów gotowej posadzki.
Błąd 5: modernizacja bez analizy istniejącej podłogi technicznej
Nowa warstwa powierzchniowa musi współpracować z konstrukcją znajdującą się poniżej.
Błąd 6: pomijanie sposobu użytkowania pomieszczenia
Serwerownia obsługiwana sporadycznie i stanowisko regularnego serwisowania elektroniki to dwie różne sytuacje.
9. FAQ
Czy każda serwerownia musi mieć posadzkę ESD?
Nie. Potrzeba zastosowania systemu ESD powinna wynikać z wymagań projektu, procesu, urządzeń lub organizacji strefy.
Czy antystatyczna posadzka wystarczy do serwerowni?
Samo określenie „antystatyczna” jest za mało precyzyjne, jeżeli obiekt ma konkretne wymagania ESD. Trzeba znać wymagane parametry całego systemu.
Czy serwerownia może mieć zwykłe PVC?
Jeżeli nie występuje wymaganie ESD, technologię można dobierać na podstawie pozostałych warunków użytkowania. Trzeba jednak uwzględnić m.in. obciążenia, podłoże i sposób montażu.
Czy posadzka ESD musi być uziemiona?
System ESD powinien posiadać zaprojektowaną drogę kontrolowanego odprowadzania ładunków. Jej konstrukcja zależy od zastosowanej technologii.
Czy wystarczy położyć płytki ESD na istniejącej podłodze?
Nie należy tego zakładać. Trzeba ocenić podłoże, system przewodzący, uziemienie i sposób montażu.
Czy po montażu trzeba wykonywać pomiary?
Jeżeli wymagane są określone parametry ESD, pomiary gotowego systemu są podstawą ich weryfikacji.
Czy podłoga techniczna może mieć właściwości ESD?
Tak, ale należy analizować cały układ podłogi podniesionej, a nie tylko jej powierzchnię.
